Nhu cầu tìm cách trồng cây trà xanh tại nhà ngày phổ biến hơn khi người tiêu dùng chú trọng hơn đến nguồn thức uống sạch, an toàn cho sức khỏe. Việc tự tay chăm sóc cây trà không chỉ mang lại không gian xanh mát mà còn cung cấp nguồn búp trà non tươi ngon mỗi ngày. Hãy cùng Trà Dược Việt Nam tìm hiểu cách trồng trà xanh chi tiết, đúng kỹ thuật để cây phát triển khỏe mạnh và cho thu hoạch năng suất qua bài viết này.
Một số đặc điểm về cây trà xanh
Cây trà xanh (Camellia sinensis) là một loại cây bụi thân gỗ nhỏ lâu năm, có nguồn gốc từ vùng Đông Nam Á và Đông Á. Và cây phát triển tốt nhất ở các khu vực có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới.
- Thân và rễ: Cây trà xanh thường cao 1-3m. Cây có một rễ cọc đâm sâu để giữ cây và hệ thống rễ con ăn nông ở tầng đất mặt để hút dinh dưỡng.
- Lá và búp: Lá hình bầu dục nhọn, màu xanh đậm, mép có răng cưa. Búp non ở đầu cành màu xanh nhạt, là bộ phận chính chứa nhiều chất chống oxy hóa và hương thơm.
- Hoa và quả: Hoa màu trắng ngà, nhụy vàng, nở vào cuối thu. Quả dạng nang, chứa từ 1-3 hạt màu nâu.
Các loại cây trà xanh được trồng phổ biến
Trước khi tìm hiểu cách trồng cây trà xanh, việc nhận biết các giống trà phổ biến sẽ giúp bạn lựa chọn loại cây phù hợp với nhu cầu và điều kiện canh tác.
- Trà Bắc: Giống lâu đời tại Thái Nguyên, Phú Thọ. Lá nhỏ, dày, chịu hạn tốt, nước trà vị chát đượm, hương cốm, hậu ngọt sâu.
- Trà Shan Tuyết: Giống cổ thụ vùng núi cao (Hà Giang, Yên Bái). Lá to, búp non phủ lông tơ trắng mịn, nước trà vị đậm, hương mạnh.
- Trà lai LDP1, LDP2: Giống lai tạo có sức sinh trưởng mạnh, bản lá to, màu xanh sáng, ít sâu bệnh. Đây là lựa chọn phù hợp cho người mới trồng tại nhà.
- Kim Tuyên, Bát Tiên: Trồng nhiều tại Bảo Lộc, Mộc Châu để làm trà cao cấp. Giống Kim Tuyên có hương sữa thoảng, vị thanh. Giống Bát Tiên lá nhỏ, vị nhẹ, hậu ngọt rõ.
▷ Đọc thêm về: [Tìm hiểu] Cây chè được trồng nhiều nhất ở đâu?
Cần chuẩn bị gì trước khi trồng cây trà xanh?
Trước khi tìm hiểu cách trồng cây trà xanh, bạn cần chuẩn bị những điều kiện cần thiết. Dưới đây để giúp cây bén rễ nhanh và phát triển ổn định.
Lựa chọn giống trà phù hợp
Hiện nay có nhiều giống chè được trồng tại Việt Nam, tuy nhiên khi trồng tại nhà, bạn có thể cân nhắc các nhóm giống sau:
- Giống chè trung du như trà Tân Cương Thái Nguyên có vị đậm đà, chịu hạn tốt.
- Các giống chè lai như LDP1, LDP2 hoặc các giống trà nhập nội như Bát Tiên. Kim Tuyên cho búp to, vị dịu và hương thơm đặc trưng.
Chọn trồng bằng hạt hoặc cây con
Bạn có thể chọn trồng trà xanh bằng hạt hoặc cây giống giâm cành. Mỗi phương pháp có ưu, nhược điểm riêng về chi phí, tỷ lệ sống và thời gian thu hoạch.
- Trồng bằng hạt: Phương pháp này có chi phí thấp nhưng mất nhiều thời gian. Bạn phải ngâm ủ hạt cho nứt nanh rồi mới đem gieo, tỷ lệ nảy mầm không đồng đều và cây lâu cho thu hoạch.
- Trồng bằng cây giống giâm cành: Cây giống được nhân bản từ các cành bánh tẻ của cây mẹ khỏe mạnh, đã có sẵn bộ rễ ổn định trong bầu đất. Loại này giúp tiết kiệm thời gian, tỷ lệ sống cao trên 95% và nhanh cho thu hoạch lá.
▷ Đừng bỏ lỡ: Tổng hợp các loại trà Thái Nguyên thượng hạng bạn nên thử
Thời vụ trồng chè tốt nhất trong năm
Mặc dù cây trà xanh có thể trồng quanh năm nếu chủ động được nước tưới, nhưng việc trồng đúng thời vụ sẽ giúp cây bén rễ nhanh và đỡ công chăm sóc:
- Miền Bắc: Thời điểm phù hợp là vụ Xuân (tháng 2 – 3) khi thời tiết có mưa phùn ẩm ướt, hoặc vụ Thu (tháng 8 – 10) khi thời tiết mát mẻ, có mưa ngâu.
- Miền Nam: Nên trồng trà xanh vào đầu mùa mưa (tháng 5 – 7). Độ ẩm không khí cao và lượng nước mưa tự nhiên sẽ giúp cây con không bị héo do mất nước.
Đất trồng thích hợp
Cây trà xanh ưa loại đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng nhưng đặc biệt phải thoát nước tốt và có tính axit nhẹ (độ pH phù hợp từ 4.5 đến 5.5). Cây sẽ bị vàng lá, còi cọc nếu trồng ở đất kiềm hoặc đất bị ngập úng.
Nếu trồng tại nhà, bạn có thể trộn đất thịt tự nhiên với xơ dừa, tro trấu hun và phân chuồng hoai mục. Hoặc sử dụng các loại đất sạch đóng bao chuyên dụng đã được phối trộn sẵn vi lượng.
Vị trí và ánh sáng
Trà xanh là cây ưa sáng, nhưng ở giai đoạn cây con cây dễ bị cháy lá nếu gặp nắng gắt. Bạn nên đặt cây ở nơi nhận được ánh nắng sáng trước 10 giờ hoặc sử dụng lưới che mát giảm 50% ánh nắng vào những ngày hè oi bức. Khi cây đã trưởng thành, cây cần tối thiểu 5-6 giờ nắng mỗi ngày để quang hợp và tích lũy dưỡng chất trong búp.
Hướng dẫn cách trồng cây trà xanh chi tiết tại nhà
Trà xanh là loại cây tương đối dễ trồng và không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc. Tùy thuộc vào diện tích và điều kiện thực tế, bạn có thể lựa cách trồng cây trà xanh phù hợp để cây sinh trưởng tốt và cho nguồn lá chất lượng.
Cách trồng cây trà xanh trong chậu
Trồng chậu yêu cầu việc kiểm soát độ ẩm chặt chẽ hơn do thể tích đất hạn chế. Các bước cách trồng cây trà xanh trong chậu cụ thể:
- Bước 1: Chọn chậu trồng. Chọn chậu có đường kính tối thiểu từ 40cm và chiều sâu trên 35cm để rễ chè có không gian phát triển. Đáy chậu trrồng trà xanh cần có lỗ thoát nước.
- Bước 2: Lót đáy. Tiến hành lót một lớp viên đất nung (sỏi nhẹ) hoặc đá sạn dày khoảng 2-3cm ở đáy chậu nhằm tránh tình trạng đất bít lỗ thoát nước gây ngập úng rễ. Sau đó, đổ đất trồng cây trà xanh vào khoảng 2/3 chậu.
- Bước 3: Đặt cây giống. Dùng kéo cắt nhẹ nhàng lớp nilon bọc bầu đất của cây giống. Lưu ý giữ nguyên khối đất quanh rễ, tránh làm đứt rễ non và đặt bầu cây vào chính giữa chậu.
- Bước 4: Lấp đất và cố định. Bổ sung đất xung quanh, dùng tay ấn nhẹ phần đất quanh gốc để cây đứng vững (không lấp đất quá sâu qua cổ rễ của cây). Sau đó, tưới nước đẫm bằng vòi phun sương cho đến khi thấy nước thoát ra từ đáy chậu.
Cách trồng cây trà xanh ngoài đất vườn
Nếu có không gian vườn rộng, trồng đất sẽ giúp cây trà phát triển thành bụi lớn và có tuổi thọ lâu hơn.
- Bước 1: Đào hố và bón lót. Bạn tiến hành đào các hố trồng khoảng 30x30x30cm, khoảng cách giữa các hố từ 30-40cm. Trước khi trồng từ 7-10 ngày, bạn cần trộn đều phần đất dưới hố với phân trùn quế hoặc phân chuồng hoai mục để tạo lớp phân bón lót dinh dưỡng.
- Bước 2: Trồng cây: Đặt bầu cây giống xuống hố sao cho mặt bầu ngang bằng với mặt đất xung quanh. Lấp đất, nén nhẹ và dùng rơm rạ hoặc cỏ khô tủ xung quanh gốc một lớp dày 3-5cm để giữ ẩm cho đất và hạn chế cỏ dại mọc.
Bí quyết chăm sóc và kỹ thuật đốn tỉa kích búp non
Sau khi đã hiểu rõ cách trồng cây trà xanh thì giai đoạn chăm sóc sẽ ảnh hưởng đến hương vị và sản lượng búp trà. Để cây trà ra nhiều búp non, lá dày và có vị chát ngọt tự nhiên, bạn cần chú ý các yếu tố sau:
Chế độ tưới nước
Trà xanh cần độ ẩm đất ổn định nhưng sợ úng. Trong 2 tháng đầu, tưới đều đặn 1-2 lần mỗi ngày vào sáng sớm hoặc chiều mát. Khi cây đã lớn và bén rễ sâu, có thể giảm xuống 2-3 tùy thuộc vào thời tiết. Tránh tưới nước cho cây trà xanh vào ban đêm vì dễ phát sinh nấm bệnh.
Phân bón định kỳ giúp lá xanh, dày
Để giúp lá trà thêm xanh và dày bón phân định kỳ là điều cần thiết.
- Bón phân hữu cơ: Bạn nên bón định kỳ mỗi tháng một lần, bón bổ sung phân trùn quế viên nén hoặc phân gà hoai mục xung quanh gốc chậu. Phân hữu cơ cung cấp nguồn đạm bền vững, giúp đất không bị bạc màu hay chai cứng.
- Kích thích ra chồi: Vào giai đoạn muốn kích cây ra đọt non, bạn có thể hòa loãng dung dịch kích rễ hữu cơ hoặc phân bón lá có hàm lượng đạm cao để phun hoặc tưới gốc. Tuân thủ đúng liều lượng để không gây cháy rễ.
Kỹ thuật đốn chè, cắt tỉa tạo hình
Nếu để cây trà phát triển tự nhiên, cây sẽ mọc vống lên cao, ít nhánh ngang và cho rất ít búp. Kỹ thuật đốn tỉa để cây như sau:
- Bấm ngọn cây con: Khi cây giống khoảng 40-50cm, bấm bỏ phần ngọn chính. Việc này nhằm ngắt bỏ ưu thế ngọn, ép cây phải dồn dinh dưỡng nuôi các mầm ngủ ở nách lá, giúp cây đẻ nhiều nhánh ngang vững chắc.
- Đốn phớt định kỳ: Hàng năm, vào khoảng tháng 12 đến tháng 1, dùng kéo cắt tỉa bớt các cành già, sâu bệnh để tạo độ thông thoáng. Việc này giúp cây tích lũy năng lượng để cho ra nhiều búp non chất lượng vào mùa xuân năm sau.
Phòng trừ sâu bệnh bằng phương pháp hữu cơ an toàn
Vì mục đích trồng trà là để thu hoạch lá uống trực tiếp, vì vậy không sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Thay vào đó, áp dụng các biện pháp sinh học để đảm bảo an toàn hơn, cụ thể:
- Nhện đỏ và rầy xanh: Đây là loại gây hại phổ biến nhất khiến lá trà bị xoăn, khô mép và rụng. Hãy dùng chế phẩm sinh học Neem Oil nguyên chất pha với nước rửa chén làm chất nhũ hóa, phun đều lên hai mặt lá 1-2 tuần/ lần để phòng ngừa.
- Bệnh nấm lá: Do môi trường quá ẩm ẩm hoặc thiếu ánh sáng. Cần cắt tỉa các cành sát đất và di chuyển chậu ra vị trí thông thoáng, có nhiều ánh nắng hơn.
Hướng dẫn thu hoạch trà xanh đúng cách
Sau khi nắm được cách trồng cây trà xanh và chăm sóc cây, giai đoạn thu hoạch chính là lúc tận hưởng thành quả. Việc hái trà đúng kỹ thuật không chỉ giúp cho chất lượng búp trà thơm ngon mà còn duy trì sự sinh trưởng của cây cho những lứa thu hoạch tiếp theo.
- Hái búp: Áp dụng công thức 1 tôm 2 lá, nghĩa là chỉ hái phần búp nhọn nhất ở đầu cành và tối đa 2 lá non liền kề bên dưới. Thời điểm hái tốt nhất là vào buổi sáng sớm. Tránh hái vào lúc nắng gắt vì lá dễ bị héo và mất đi hương vị tươi ngon.
- Hái lá bánh tẻ: Nếu bạn muốn nấu nước chè xanh theo kiểu truyền thống, hãy chọn những lá bánh tẻ (lá không quá non cũng không quá già). Khi hái, nên chừa lại lá sát nách để vị trí đó tiếp tục nảy mầm mới.
Mẹo hãm nước trà xanh không bị đỏ, không chát đắng
Nhiều người tự trồng trà sạch nhưng khi nấu nước lại bị chuyển sang màu đỏ bầm hoặc có vị quá chát. Bạn có thể áp dụng quy trình hãm nước trà xanh chuẩn như sau:
- Bước 1: Sơ chế: Rửa sạch lá trà tươi để loại bỏ bụi bẩn. Dùng tay vò nhẹ cho lá hơi dập giúp các tuyến tinh dầu dễ dàng giải phóng khi gặp nước sôi, nhưng không vò nát vụn.
- Bước 2: Tráng trà: Cho lá trà vào ấm hoặc bình rồi đổ nước sôi vừa ngập lá, lắc nhẹ trong 10-15 giây rồi đổ phần nước này. Bước này giúp loại bỏ tạp chất và giảm bớt độ chát gắt ban đầu của nhựa trà.
- Bước 3: Hãm trà: Đổ nước nóng vào bình để hãm. Không dùng nước 100 độ C vì nhiệt độ quá cao sẽ làm cháy lá trà, khiến nước bị đỏ và mất vitamin. Nên dùng nước 85 độ C – 90 độ C và hãm trà trong khoảng 10-15 phút.
- Bước 4: Bí quyết giữ màu xanh: Sau khi hãm đủ thời gian, bạn có thể thả vào bình một vài viên đá lạnh nhỏ. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột này giúp cố định chất diệp lục, giữ cho màu nước trà có màu xanh ngọc bích đẹp mắt suốt cả ngày.
▷ Tìm hiểu thêm: Cách pha trà đúng chuẩn – Hướng dẫn chi tiết cho người mới bắt đầu
Một số câu hỏi thường gặp về cách trồng cây trà xanh
Nếu đang tìm hiểu cách trồng cây trà xanh tại nhà, những câu hỏi và giải đáp dưới đây sẽ giúp bạn nắm rõ hơn các kỹ thuật cần thiết để cây phát triển khỏe mạnh.
Trồng cây trà xanh bao lâu thì được thu hoạch?
Nếu bạn trồng từ cây giống, sau khoảng 4-6 tháng là cây bắt đầu cho hái lứa búp đầu tiên. Nếu trồng từ hạt, thời gian sẽ lâu hơn, mất khoảng 1,5-2 năm cây mới đủ lớn để thu hoạch ổn định.
Cây trà xanh có trồng được trong nhà, nơi thiếu nắng không?
Không nên. Cây trà xanh là loại cây ưa sáng toàn phần. Nếu trồng ở nơi thiếu nắng như trong nhà hoặc góc khuất, cây sẽ bị vống cành, lá mỏng, màu xanh nhạt, dễ phát sinh sâu bệnh và ít ra búp non. Bạn nên đặt cây ở ban công, sân thượng hoặc sân vườn có ít nhất 4-6 giờ nắng mỗi ngày.
Tại sao cây trà xanh trồng tại nhà hay bị vàng lá, rụng lá?
Cây trà xanh trồng tại nhà hay bị vàng lá, rụng lá thường do hai nguyên nhân chính:
- Đất bị ngập úng: Rễ con bị thối do chậu không thoát nước tốt hoặc tưới quá nhiều.
- Đất thiếu tính axit: Cây trà xanh không hấp thụ được dinh dưỡng nếu đất bị kiềm hóa. Bạn cần kiểm tra lại độ thoát nước và bổ sung thêm chất chua cho đất như tưới nước vo gạo ủ chua loãng hoặc bón phân hữu cơ.
Cách trồng cây trà xanh tại nhà không quá phức tạp nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn và quy trình chăm sóc đúng cách. Sở hữu nguồn trà xanh sạch ngay tại nhà là cách đơn giản để chăm sóc sức khỏe mỗi ngày. Trà Dược Việt Nam hy vọng những chia sẻ thực tế trong bài viết này sẽ giúp bạn trồng trà thành công và tươi tốt, từ đó cho năng suất búp non chất lượng cao ngay tại nhà.
