Diệt men trong chế biến tra, có thể bạn chưa biết

Diệt men có nghĩa là khử hay làm bất hoạt các enzyme tự nhiên có trong lá trà. Diệt men, tiếng Anh là “kill green”, thuật ngữ diệt men có nguồn gốc từ tiếng Trung Quốc “shaqing – 杀青”, có nghĩa là “diệt/khử bỏ màu xanh của lá cây”.

Gọi là diệt men bởi trong công đoạn này, màu xanh của lá trà bị mất đi đồng thời với lượng enzyme, cũng có cách gọi khác là “bất hoạt/fixing” các enzyme. Diệt men mục đích là để dừng quá trình hoá nâu do oxy hóa của lá trà bằng cánh biến đổi tính chất các enzyme chịu trách nhiệm cho quá trình oxy hóa là polyphenol oxidase và peroxidase.

Ví dụ về sự hoá nâu: một quả táo khi được cắt ra, bề mặt cắt sẽ nhanh chóng chuyển sang màu mâu. Tuy nhiên, táo trong bánh táo lại không chuyển qua màu nâu, vì trong quá trình nướng bánh, nhiệt độ đã làm biến đổi tính chất của polyphenol oxidase và peroxidase trong táo và do đó đã ngăn chặn quá trình hóa nâu do enzyme. Đối với khoai tây, bơ, chuối,… cũng như vậy.

Đối với trà, lá trà phải được làm nóng đến khoảng 150 độ F ~ 65 độ C để bắt đầu dừng quá trình oxy hóa. Thời gian càng dài và nhiệt độ càng cao thì càng làm biến đổi tính chất của polyphenol oxidase và peroxidase, điều đó đồng nghĩa với việc càng có nhiều chất tạo hương thơm cho trà phát triển.

Ví dụ, trà xanh được sử dụng phương pháp hấp sẽ đạt đến ngưỡng nhiệt độ ngăn chặn quá trình oxy hóa nhanh hơn so với trà sử dụng cách sao trên chảo. Và đặc biệt là phương pháp hấp giữ cho trà có màu xanh tươi nhưng lại thiếu hương thơm đa dạng. Các loại trà sao bằng chảo gọi là “phản ứng Maillard”, là một dạng của quá trình hóa nâu không enzyme tạo ra các nốt hương trong trà và trà thành phẩm thường có màu vàng hơn. Nhìn chung, hầu hết các loại trà xanh của Trung Quốc và một số nước khác đều sử dụng phương pháp sao bằng chảo, chỉ có trà xanh Nhật Bản sử dụng phương pháp hấp.

Ngoài ra còn có nhiều phương pháp khác để “khử màu xanh của lá”, đôi khi có thể đơn giản là sử dụng một cốc nước nóng, đun sôi lá trà trong ấm hoặc dùng một chiếc máy sấy. Một số loại trà lại được phơi dưới ánh nắng và quá trình oxy hóa bị dừng lại không phải do nhiệt độ cao mà chủ yếu là do mất nước.

Cách vệ sinh dụng cụ pha trà

Xà phòng và chất tẩy rửa có thể mang lại hương vị không mong muốn cho đồ pha trà, do vậy chúng ta không nên dùng chúng khi vệ sinh dụng cụ pha trà. Thông thường, rửa nhanh bằng nước nóng sau khi thưởng trà là đủ. Tuy nhiên, còn những lúc đồ pha trà của chúng ta cần được vệ sinh thêm ngoài nước nóng. Hãy cùng Trà Dược Việt Nam tìm hiểu ở bài viết sau đây.

Tầm quan trọng của việc vệ sinh bộ đồ trà

Lá trà ướt để ngoài có thể dễ bị mốc. Điều cần thiết là loại bỏ lá trà ngay khi bạn kết thúc buổi uống trà. Lá trà ướt để ngoài không khí rất dễ bị mốc, đặc biệt nếu bạn đang sử dụng đồ gốm không tráng men như ấm chén tử sa.

Ấm trà đất sét không tráng men như loại được làm từ đất sét có khả năng hấp thụ hương vị của trà. Vì lý do này, tốt nhất là luôn luôn pha một ấm với cùng một loại trà, hoặc các loại trà tương tự.
Nếu sử dụng ấm trà bạc thì bạn nên vứt bỏ ngay lá trà đã qua sử dụng. Nếu không được vệ sinh ngay nấm mốc có thể làm xỉn màu bạc. Việc vệ sinh đồ bằng bạc sau này có thể khó khăn hơn nhiều. Tương tự như vậy đối với dụng cụ pha trà bằng sứ mặc dù chúng có thể chịu được nấm mốc trong thời gian dài hơn, nhưng bề mặt sứ vẫn có thể đổi màu nếu không được vệ sinh đúng cách.

Cách vệ sinh bộ trà đúng cách

Sau khi hoàn tất buổi tiệc trà, chỉ cần rửa nhanh bằng nước nóng là đủ. Đảm bảo rằng tất cả lá trà (kể cả những lá trà nhỏ bị vỡ) đều được vệ sinh cẩn thận vì chúng cũng có thể bị mốc. Một cây kim pha trà vô cùng tiện lợi khi dùng để lấy lá trà ra khỏi vòi và bộ lọc của ấm trà.

Điều quan trọng nữa là bạn phải nhớ lau sạch cẩn thận tất cả đồ pha trà và khay đựng trà bằng vải khô sau khi sử dụng.

Trong trường hợp đồ pha trà không được xử lý ngay đã làm biến đổi màu và mùi của dụng cụ pha trà thì hãy tham khảo một số mẹo sau đây:

  1. Dùng khăn trà: Phương pháp dùng khăn lau trà có hiệu quả với bất kỳ chất liệu nào của bộ đồ trà. Có thể là đồ sứ, đất sét tráng men/không tráng men, thủy tinh hoặc bạc. Chỉ cần lấy một miếng vải (tốt nhất là miếng vải bạn đã dành riêng cho các buổi trà), quấn nó quanh ngón tay của bạn, làm ẩm nó và chà bộ đồ trà cho đến khi sạch. Bạn có thể cần phải dùng một lực để làm sạch nó, đặc biệt là đối với những vết bẩn cứng đầu hơn, nhưng hãy cố gắng nhẹ nhàng, đặc biệt là với bộ đồ trà dễ vỡ.
  2. Dùng Baking Soda (thuốc muối/ muối nở): Baking soda là một nguyên liệu quen thuộc trong các công thức làm bánh, chế biến món ăn.
    Vui lòng chỉ sử dụng phương pháp này cho đồ pha trà bằng đất sét tráng men và đồ sứ. Tạo một ít bột nhão bằng cách trộn baking soda và nước. Lấy một miếng vải và chà sạch đồ pha trà cho đến khi sạch. Phương pháp này hiệu quả để làm sạch vết bẩn và nấm mốc , chỉ nên thử phương pháp này sau khi bạn đã thử dùng khăn mà không vệ sinh sạch được bộ đồ trà.
  3. Dùng trà khô hoặc lá trà tươi: Mẹo dùng trà để vệ sinh bộ đồ trà tử sa đã được áp dụng rộng rãi. Đặt ấm trà tử sa cùng với một lượng trà (có thể dùng chính loại trà mà ấm hay pha, hoặc lá trà xanh) vào nồi nước, dung nhỏ lửa từ 30 phút tới 1 giờ. Đun sôi bộ đồ trà sẽ giúp loại bỏ mọi vi khuẩn và mùi hôi không mong muốn.